Kader Richtlijn Water: bemalen en lozen uitgelegd
De Kaderrichtlijn Water heeft steeds meer invloed op projecten waarin wordt bemalen of geloosd, waarbij ogenschijnlijk technische handelingen grote gevolgen kunnen hebben voor waterkwaliteit en vergunningen. Met de naderende deadline van 2027 worden toetsing en handhaving strenger
Waarom de KRW actueler is dan ooit
De Kaderrichtlijn Water (KRW) is steeds vaker van invloed op projecten waarbij grondwater wordt weggepompt of water wordt geloosd. Activiteiten die in de praktijk vaak als ‘technisch uitvoerend’ worden gezien, kunnen onder de KRW een belangrijke rol spelen in de beoordeling van waterkwaliteit en ecologie. Daardoor wegen ze mee in vergunningstrajecten en projectplanning. Daarbij speelt ook mee dat de deadline voor het behalen van alle KRW-doelen vastligt op 22 december 2027, na eerder tweemaal uitstel. Overheden verscherpen hierdoor hun handhaving en beoordelingskaders.
De rol van de KRW in waterbeheer
De KRW verplicht waterbeheerders om de waterkwaliteit op peil te brengen en te beschermen. Voor elk waterlichaam zijn doelstellingen vastgesteld die zowel chemische waarden als ecologische parameters omvatten. De beoordeling gebeurt op basis van het ‘geen achteruitgang’-principe en volgens het one-out-all-out systeem: wanneer één parameter onvoldoende scoort, wordt het hele waterlichaam als ‘niet goed’ beoordeeld.
Wanneer een project invloed kan hebben op die doelen, moet het bevoegd gezag beoordelen of verslechtering optreedt en welke voorwaarden nodig zijn om dat te voorkomen. Dit betekent dat zelfs relatief kleine ingrepen, zoals tijdelijke bemaling of een beperkte lozing, onderdeel kunnen worden van een KRW-toets.
Bemalen: effecten op waterkwaliteit
Tijdens het bemalen komt grondwater aan de oppervlakte dat niet altijd dezelfde kwaliteit heeft als het ontvangende waterlichaam. Het kan bijvoorbeeld verhoogde concentraties ijzer, nutriënten of oude bodemverontreinigingen bevatten. Wanneer dit water wordt afgevoerd naar een sloot, kanaal of ander waterlichaam, beoordeelt de waterbeheerder of dit effect heeft op het behalen van KRW-doelen.
De KRW kijkt daarbij naar algemene fysisch-chemische kwaliteitselementen zoals temperatuur, zuurstofhuishouding, zoutgehalte, nutriënten en doorzicht. Niet alleen de chemische samenstelling speelt hierbij een rol. Ook verhoogde troebelheid, temperatuurverschillen of een groot debiet kunnen ecologische effecten veroorzaken.
Daarnaast kan bemaling leiden tot het aantrekken of verplaatsen van stoffen door veranderingen in stromingsrichtingen, een aspect dat steeds vaker wordt meegewogen in de KRW-beoordeling.
Een tijdelijke maatregel kan zo onverwacht gevolgen hebben voor vergunningen of benodigde mitigerende maatregelen.
Lozingen onder strenge KRW-normen
Bij lozingen wordt standaard gekeken naar de waterkwaliteit, maar onder de KRW wordt deze beoordeling steeds strenger. De kern is dat verslechtering van een waterlichaam niet is toegestaan. Ook het risico op indirecte effecten, bijvoorbeeld door overstorten of door vermenging met kwetsbare wateren, wordt meegenomen.
De KRW hanteert hiervoor een lijst van 45 prioritaire stoffen waarvoor maximaal aanvaardbare concentraties gelden (Richtlijn 2013/105/EG). Voor projecten betekent dit dat een lozing soms aanvullende zuivering, monitoring of een andere lozingsroute vereist. Zelfs wanneer het om kleine hoeveelheden gaat, kan een beheerder aanvullende eisen stellen als de ecologische druk op het waterlichaam al hoog is of wanneer het risico op achteruitgang niet kan worden uitgesloten.
Steeds vaker vragen waterbeheerders om real-time monitoring om aan te tonen dat geen verslechtering optreedt
Wat betekent dit voor projecten en organisaties?
Voor overheden, bedrijven en ontwikkelaars betekent dit dat bemalen en lozen geen vanzelfsprekende stappen meer zijn binnen een project. Ze kunnen bepalend zijn voor de doorlooptijd, vergunningverlening en uiteindelijk de uitvoerbaarheid.
Belangrijke risicofactoren die in de praktijk terugkomen zijn onder andere:
-
Aanvullende maatregelen
-
Strengere of extra vergunningen
-
Aanvullende onderzoeken (MER of waterkwaliteitsonderzoek)
-
Vertraging in vergunningverlening
-
Aanpassingen in ontwerp of planning
Een goede voorbereiding, inclusief effectenonderzoek en overleg met bevoegd gezag, wordt steeds belangrijker. Betrek daarom ook technische partners zoals bemalers vroegtijdig bij een project; een quickscan kan helpen om verrassingen te voorkomen.
De invloed van de KRW verschilt per locatie, waterlichaam en projectfase. Waar de ene bemaling of lozing zonder aanvullende eisen kan worden uitgevoerd, vraagt een andere om een volledig waterkwaliteitsonderzoek of een ecologische toets. Projecten die vroeg aandacht geven aan de KRW-eisen voorkomen verrassingen in de uitvoeringsfase en verkleinen het risico op vertraging.
-07_edited_edited.png)